Als straks de bubbels zijn verschaald...

Je moet geen professor in de geleerdheid zijn om dat te ontdekken. Eén woord: plugging! Als je ’t goed verpakt en genoeg doordramt, krijg je alles verkocht. Toch minstens één keer.

Het woord ‘kiesvee’ is niet toevallig ontstaan. De individuele burger drijft op gevoelens, meestal geïnspireerd door eigen ervaringen. Slechts weinigen van de miljoenen stemgerechtigden zijn echter in staat om ze te omschrijven, te verwoorden, zelfs te plaatsen. Vaak werden hun gevoelens zelfs buiten hun besef gemanipuleerd omdat gewiekste volksmisleiders appelleerden aan hun diepste instincten die een onbevangenheid voor eerlijke emoties in de weg staan.

Hoe dan ook, emotie en ratio planten zich samen voort in twijfel. Eens in groep, valt die twijfel weg. In het meervoud laten burgers zich dan al snel drijven op een stroom. Die houding moeten ze niet verantwoorden omdat de anderen het ook doen. Drijven is gemakkelijk en veilig.

Als louter waarnemer hoef ik niemand te feliciteren, met de vinger te wijzen of meewarig te bekijken. Ik observeer en stel vast. Een verkiezingsuitslag op zich roept bij mij hetzelfde gevoel op als dode cijfers bij een boekhouder.
Het verzilveren, want het draait ten slotte uitsluitend om dotaties, van een verkiezingscampagne is de zaak van wie er zijn vak van maakt. Ik sta daar heel ver vandaan. Ten slotte feliciteer ik de dorpsbakker ook niet wanneer hij zijn derde winkel opent en eindelijk een ferrari in zijn garage heeft staan. Nu ja, enkele dorpen verder uiteraard, want je moet de mensen die 15 cent meer betalen voor je brood dan in de supermarkt, niet de ogen uitsteken. Ik condoleer evenmin de kroegbaas die over kop gaat omdat hij meer voor zichzelf tapte dan voor zijn schaarse klanten.
Ik stel het louter vast als een lokaal economisch verschijnsel, maar heb er voor de rest niets mee te maken.

Natuurlijk gun ik iedereen succes en verkneukel ik me niet in iemands mislukking. Maar ik voel geen enkele behoefte om nu al Bart De Wever te feliciteren of Jean-Marie Dedecker een hart onder de riem te steken.
Immers, zoals beroepspolitici ten tijde van peilingen zelf zeggen: de bloemen en de totters worden pas aan de meet gegeven.

Die meet zijn niet de eerstvolgende, maar de dààrop volgende verkiezingen.

En dat is nu juist het tragische aan het politieke bedrijf: lof is altijd verdacht. De opgestoken duim uit eigen rangen, betekent ho zo weinig. De winnaar heeft altijd vele vrienden. Steekt evenwel een tegenstander de duim voor jou in de lucht, dan moet je opletten dat die niet in je oog terecht komt. En de kiezer? Die betekent al helemaal niets. Zijn stem drukt absoluut geen appreciatie of verwerping uit voor wat je presteerde. Een groot of klein aantal stemmen is alleen het gevolg van de juiste of de verkeerde marketing.

Ja, ik gun Bart De Wever zijn succes. Ja, ik gun Groen! die paar bekeerlingen. Ja, ik maak me niet druk over het feit dat alle andere partijen beweren goed te hebben standgehouden, hoewel sommigen compleet in de touwen hangen. En nee, ik ga geen schoolmeesterachtig lijstje opstellen van tactische fouten binnen LDD onder het motto ‘Eigen schuld, dikke bult’.

Wat mij bij de huidige verkiezingsuitslag vooral opvalt, is dat een partij en het gedachtegoed van langsom steeds onbelangrijker wordt voor de kiezer. Er is geen trouw meer, maar ook geen politiek inzicht, geen maatschappelijk denken, geen duidende informatie. De kiezer stemt nog louter vanuit zijn onderbuik op personen, ongeacht tot welke partij ze behoren.

Die keuze van personen is absoluut niet gebaseerd op kennis van zaken, op de beoordeling van prestaties, op eventuele verwezenlijkingen. De mandataris krijgt een stem zoals je als klant op de rommelmarkt de prijs van een hebbedingetje hoort noemen: à la tête du client, voor de ene is ’t al iets duurder dan voor de andere.

Om dit te achterhalen, hoef je geen dure studies te laten uitvoeren. Even rond kijken volstaat. Overloop gewoon het lijstje met de meeste voorkeurstemmen. Sommige zijn totale neofieten in de politieke wereld en bewezen nog niets. Akkoord, hun kiezers kunnen een hoop hebben uitgedrukt. Anderen hebben in het verleden al openlijk gelogen en bedrogen en iedereen weet dat. Hun kiezers zijn wellicht ziekelijke masochisten.

Het aantal voorkeurstemmen wordt in heel wat gevallen vooral bepaald door de mediaexposure in de periode die de verkiezingen vooraf ging. Of zo’n mandataris dan zinvolle argumenten aanvoert in een ernstig debat, overtuigt weinig kiezers. Opduiken in spelletjesprogramma’s, desnoods je eigen urine uitdrinken, vooral heel grappig zijn en af en toe een charmant knipoogje werpen of een stoere blik en een cynisch woord in de richting van de vrouwelijke kijkers sturen, werkt des te beter. Om dit proces te sturen, is een professionele omkadering nodig van marketeers, spindoctors, copywriters, propagandajournalisten en woestijnvissers.

‘Appeleren aan de onderbewuste instincten van de mens’, schreef ik in het begin van dit artikel. Bart De Wever, Frank Vanden Broucke, Inge Vervotte, Rik Torfs, Filip De Winter, Carrie Goossens, Jean-Marie Pfaff, Jef Vermassen, Eva Pauwels, zelfs Marc Dutroux… ze doen het allemaal. Bij sommigen lukt het niet (meer), zoals bij Jean-Marie De Decker.

De verzamelde burgers kiezen voor een droom in bed, niet voor een stem in het parlement.

Daarom moet de huidige verkiezingsuitslag ook behoorlijk gerelativeerd worden. De conclusie dat Vlaanderen voor Vlaanderen gekozen heeft, slaat op niets. Vlaanderen heeft niet voor N-VA gekozen, maar voor een figuur die zorgvuldig geboetseerd en met beangstigende precisie in onze dagelijkse leefwereld geïnfiltreerd werd.

Als deze uitslag toch uitgelegd wordt als een stem voor meer Vlaamse autonomie, dan is het Vlaams Belang de morele overwinnaar van deze verkiezingen, als zijnde de jarenlange gangmaker en wegbereider van het N-VA-programma.

Of de huidige verkiezingsuitslag op middellange termijn iets waard is, moeten we afwachten. Vandaag is de landkaart van Vlaanderen geel gekleurd. Zo geel als diarree. Maar er zijn al voorbeelden in het recente verleden waar 800.000 voorkeurstemmen tot niets hebben geleid. Het uur van de waarheid breekt pas aan wanneer al de bubbels zijn vervlogen en de laatste druppel champagne van het overwinningsfeest verschaald is.

In hetzelfde licht moeten we ook het verlies van CD&V relativeren. De kiezer heeft niet het geklungel van de voorbije jaren, de hilarische hopeloosheid van justitie, de diefstal van de grootste Belgische bank, de vlucht naar het grote geld door partijkopstukken, de leugens van de voorzitster en de paniekvoetbal van de laatste weken afgestraft. De kiezer heeft alleen nagekeken wie een onderbuikgevoel kan oproepen. En geef nu toe, een Leterme, Vandeurzen, De Clerck, Verherstraeten,… zijn niet echt ‘the stuff wet dreams are made off’.

Maar de kaarten liggen zoals ze liggen. Duidelijk zijn ze wel. Ik herhaal alleen een zin uit mijn vorig artikel: de ‘hand’ van De Wever is nog dodelijker voor hem dan het al was voor de verkiezingen. 

Ofwel steekt hij zijn broek af (God behoede ons) en profileert zich als een platte demagoog en volksverrader zoals zijn voorganger Hugo Schiltz, ofwel blijft hij bij zijn standpunten, maar zal dan helemaal alleen gelaten en door de anderen uitgerookt worden.

De kortstondige euforie weze hem gegund, maar het is een pyrrusoverwinning. De kiezer heeft hem zwaar afgestraft. Hij kan dit alleen aan als hij zijn Latijns woordenboek er nog eens op naslaat: concordia civium murus urbium.

Marianne Thyssen daarentegen heeft van de kiezer wel een cadeau gekregen: haar tegenstanders, zowel De Wever als Di Rupo kunnen alleen verliezen, samen of afzonderlijk. Zij is niet aan zet, maar kan wel de kans grijpen haar weg gewoon verder te zetten, zonder gêne en dit keer zonder risico.

Twee dagen voor de verkiezingen hoorde ik haar op televisie de vraag of de belastingen gingen verhogen, beantwoorden als “Neen, we zullen de bijdragen harmoniseren.” Ik realiseerde me plotseling dat als er straks een nieuwe wind in de Wetstraat waait, die in dit soort verhullende newspeak dan ‘een innovatieve flatulentie’ zal heten.

Kortom: neus dichtknijpen en zakken toe.