Bier en Spelen

Nog luttele uren en dan gaan de Spelen van start. Het feest van sportieve verbroedering in de wereldgemeenschap. Een commercieel feest ook. Wat is er leuker voor een bedrijf, dan relaties een mooie sportwedstrijd te schenken. Wat is er, ingeval van Holland, leuker voor Heineken, dan aan één stuk door gratis genoemd te worden als hèt (Hollands) sportieve centrum in Beijing. De PR-machinerie van Heineken is overweldigend.

De Sargassolezers zijn zonder enige twijfel sportief van geest. Met Heineken is dat al een stuk minder. Het gaat bij Heineken om de centjes. Ten koste van wat dan ook.

Neem Cambodja. Ga je daar, bij de tempels in Angkor Wat bijvoorbeeld op café, dan schuiven een stel jeugdige vrouwen aan om je over te halen juist hun bier te kopen. Ze zijn gekleed in jurkjes van Tiger Beer, van Stella, van Carlsberg en van Heineken. Heineken is in Cambodja marktleider. De dames krijgen een stukloon uitbetaald. Wijselijk hebben de internationale brouwerijen hen niet in dienst, dat zou te veel verantwoordelijkheid met zich meebrengen. Ze vallen onder het promotiebudget. Het “loon” (een miezerig bedrag per ingeleverde kroonkurk) is te weinig om opa en oma op het platteland, kinderen, andere familie van te onderhouden. Dus, toch al licht beneveld door het mee-drinken op de werkplek, gaat er wel eens een mevrouw mee naar de achterkamer, of het hotel van de Westerse toerist in Siem Reap.

Sinds 2001 hebben wetenschappers vastgesteld dat zo’n 20 procent van hen met Aids besmet raakt. Heineken kruipt daar door het oog van de naald. Anders dan in Afrika, waar tot de hele familie van (mannelijke) brouwerijmedewerkers gratis aidsremmers krijgt verstrekt, zijn de vrouwen in Cambodja slechts promotiemateriaal. Daar hoef je geen verantwoordelijkheid voor te dragen. Of, zoals een woordvoerdster van het bedrijf in mei jl in De Telegraaf verzuchtte “het hoort nou eenmaal bij de lokale cultuur”.

Sinds 2001 heeft een losvaste groep mensen van over de hele wereld zich het lot van deze “biermeisjes” aangetrokken, en op twee manieren getracht iets aan hun lot te veranderen. Door ter plaatste steun te verlenen. Er is geld ingezameld voor lokale klinieken, voor trainingsprogramma’s hoe om te gaan met lastige klanten, met sexueel geweld en om andere vaardigheden te leren, zodat ze eenmaal “afgeschreven als promotie”, wellicht in de hotelindustrie aan het werk kunnen. Die laatste programma’s hebben niet alleen ruim steun gekregen van de Elton John Foundation, maar ook bijvoorbeeld van cosmeticamerk MAC, die een deel van de winst afstaat aan dit soort initiatieven.

Langs andere weg is getracht de internationale brouwwereld aan te sporen hun verantwoordelijkheid te nemen. Heineken is al in 2001 geconfronteerd met de situatie. Elk jaar is sedertdien getracht hen in Cambodja in beweging te krijgen. Lippendienst, meer is er niet bereikt. Vleien, voorstellen doen, de publiciteit zoeken (in Nederland hebben de landelijke kranten, van NRC tot De Telegraaf er aandacht aan geschonken), de aandeelhouders bewerken. In 2007 is het op de aandeelhoudersvergadering aanhangig gemaakt, Heineken zegde een onderzoek toe. Op de werkvloer, inderdaad, ver weg, werd er niets meer van vernomen. “Het hoort nou eenmaal bij de lokale cultuur”.

De jongens en meisjes die zich in Beijing voor Heineken in het HHHouse uit de naad werken, doen dat onbetaald. Voor de eer, om ook eens dichtbij alle bobo’s uit journalistiek, sport en corporate wereld te kunnen zijn. Maar zij kunnen “een fantastische ervaring rijker” met een plusje op hun CV weer naar huis. De mevrouw in Cambodja moet haar jurkje inleveren en maar zien hoe ze aan medicijnen komt.

Kijkt u straks naar de reportages vanuit het HHHouse, denk dan ook nog even aan hen. Drink er liever maar een mooie trappist bij, uit Westmalle bijvoorbeeld. En gaat u nog naar China: drink een glaasje water mee in Nederlands sportieve HHHart, en spreek eens een journalist aan op het gedrag van Heineken.

Meer info op: http://www.fairtradebeer.com