De Maddens-doctrine is volledig nutteloos

Het feit dat de protagonisten van het Vlaams kartel de staatshervorming van de agenda duwen tot na de federale verkiezingen van 2011 zou drie jaar geleden nooit ongestraft gebleven zijn. In de jaren 2007 en 2008 leek het wel alsof ieder rechtgeaard journalist een politicus de grond in moest schrijven indien die niet voor een drastische regionalisering pleitte en liefst dan nog binnen de eerstvolgende vijf minuten. Maar zoals het verstand met de jaren komt, is ook de redelijkheid in het debat de laatste tijd wat teruggekomen. Dit tot ergernis van de uitvinder van de Maddens-doctrine die deze week in een opiniestuk in De Morgen de Vlaamse politici ‘zielig’ noemde omdat ze geen ‘dynamiet’ durfden te gebruiken om de Belgische staatshuishouding op te blazen.

Ik kan alvast in ieder geval maar blij zijn dat de onzinnige toon van de laatste jaren gemilderd is en dit aan beide kanten van de taalgrens. Noch de inwoners van Vlaanderen, noch die van Franstalig België winnen ook maar iets aan beter beleid door ‘uithongeringsstrategieën’, scheldtirades, stigma’s en nutteloos over en weer geroep. Bart De Wever zelf weet trouwens heel goed dat de harde communautaire lijn, zoals door Bart Maddens voorgesteld, hem electoraal op iets langere termijn (verder dan de volgende verkiezingen) niet meer kan helpen, omdat NVA uiteindelijk niet verantwoordelijk wil gesteld worden voor een institutionele chaos in moeilijke economische omstandigheden. NVA heeft trouwens een nieuwe uitdaging die niet op het communautaire vlak ligt, met name haar nieuwe kiezers die niet noodzakelijk separatist zijn aan zich binden door als een ernstige bestuurspartij over te komen. In die optiek is de Maddens-doctrine volledig nutteloos voor NVA.

Toch blijft de staatshervorming belangrijk. Vanzelfsprekend zijn er veel efficiëntiewinsten te boeken door het creëren van homogene bevoegdheidspakketen tussen federatie en regio’s. Ook het plaatsen van de bevoegdheden bij het niveau waar dit het best past, kan tot veel minder overheidsuitgaven en een coherenter beleid leiden. Maar misschien nog belangrijker is het feit dat de politieke organisatie van dit land moet hertekend worden. Na de staatshervorming van 1993 werd dit land immers op een centrifugale koers geplaatst door een slechte politieke organisatie, met een te hoge frequentie aan verkiezingen en een gebrek aan forums waarop de publieke opinies van de lansgedeelten elkaar nog kruisten.

Ons land kent niet eens echte federale verkiezingen. Er bestaat omzeggens geen enkel federaal land waarbij de bevolking niet eens haar regeringsleider of de regeringspartijen kan kiezen. Wij kiezen slechts voor de vertegenwoordigers van onze gemeenschap die dan na de verkiezingen moeten proberen een akkoord te vinden met de vertegenwoordigers die een andere gemeenschap aanduidt. Dat politiek systeem is volledig onwerkbaar, want indien de vertegenwoordigers van gemeenschap A worden verkozen op basis van een programma waarin beweerd wordt dat de gemeenschap B de oorzaak van een slecht beleid is, kan men zich inbeelden dat het vinden van dat akkoord na de verkiezingen zeer moeilijk wordt.

Indien men dit land terug werkbaar wil maken, dan kan een (beperkte) federale kieskring ook niet ontbreken. Iedere Belg zou toch de kans moeten hebben om zijn eigen regeringsleden af te straffen of te belonen? Nu kunnen we maar de helft van die leden een signaal geven en de andere helft hoeft er zich niet om te bekommeren of de andere gemeenschap al dan niet tevreden is met het beleid. Het spreekt voor zich dat dit geen houdbare constructie is. Vreemd genoeg blijken tot hiertoe echter enkel de partijen Groen! en Open VLD voorstander van die federale kieskring, terwijl het eigenlijk niet meer dan logisch is dat men in een federaal land echte federale verkiezingen zou hebben.

De niet samenvallende verkiezingen tussen regio en federatie zijn verder ook compleet onzinnig en nutteloos in een klein land als België. In een grotere federatie is het zo dat een gescheiden verkiezing inderdaad binnen de logica van een federatie vallen, maar in België worden de beide niveaus als gelijkwaardig aanzien en figureren dezelfde kandidaten op lijsten voor het regionale als voor het federale niveau. Sommige politici en denkers noemen dit de kinderziektes van een federale staat, maar wat we vandaag zien, zijn geen kinderziektes meer maar volledig immobilisme! Politici lijden vandaag aan een constante acute campagnekoorts door steeds opdoemende verkiezingen.

De publieke opinie maakt ook geen onderscheid tussen beide niveaus en in de campagnes voor Vlaamse verkiezingen gaat het bijvoorbeeld plots over federale thema’s en omgekeerd. Noch politiek, noch media noch publieke opinie blijken in staat het onderscheid te maken. Laat ons dan maar gewoon die gescheiden verkiezingen overboord gooien en iedere vijf jaar Vlaamse, federale en Europese verkiezingen houden. De kwaliteit van het beleid zal daar drastisch door verbeteren.

De uitdagingen op het vlak van politieke organisatie zijn enorm en vreemd genoeg lijkt daarover geen debat op gangte komen, omdat er in Vlaanderen maar één politieke logica lijkt te zijn, met name die van het regionaliseren van bevoegdheden (eender welke). Indien men daar nuances durft bij aan te brengen, wordt men als belgicist versleten. Daar eindigt dan meestal ook onmiddellijk de discussie ten gronde. Jammer voor Vlaanderen en de belastingbetaler.

Om af te sluiten zijn er toch ook hoopgevende berichten. Het is verdacht stil rond Brussel-Halle-Vilvoorde. Er moet voor dit symbooldossier een oplossing gevonden worden. Ten eerste om juridische redenen omwille van het arrest van het Grondwettelijk Hof en ten tweede omdat verkiezingen zonder dit probleem op te lossen een cadeau van formaat is voor alle Vlaams-Brabantse en andere politici die bijna hun politieke carrière gebouwd hebben op dit thema (en die dus bijgevolg ook liever geen oplossing zien…). Laat ons hopen dat in de rust en kalmte die we nu merken, er effectief een aanvaardbare oplossing komt voor het kiesarrondissement. Dat zou dan een eerste stap zijn naar een overlegcultuur in de schaduw en in de kalmte die onze politici in staat zou moeten stellen om dan echt een staatshervorming door te voeren die voor het beloofde goed (of alvast beter) bestuur zorgt.