De prijs van wijsheid

Bijna drie jaar geleden schreef ik op dit blog een artikel over Liesbeth Van Impe, toen politiek redactrice bij De Morgen. Ik prees – satirisch weliswaar - haar goeie smaak en haar intelligentie. Ik betreurde dat zij in haar intellectuele ontwikkeling beknot werd door de vernietigende invloed van haar professionele biotoop, maar gaf haar toch goede hoop: doe rustig voort, ooit leer je het nog!
Vorig weekend begon ze het te begrijpen. Ze diende, zonder vooruitzicht op ander werk, van pure frustratie haar ontslag in bij het blaadje waarvoor ze jarenlang op de barricaden had gestaan.
Ja, leren doet pijn. En er wachten haar nóg enkele ontnuchterende teleurstellingen…

 

Terwijl in de industrie hier 300, daar 450 en elders 700 mensen ontslagen worden, terwijl kmo’s noodgedwongen moeten afslanken en zelfs op de fles gaan omwille van de strapatsen van onverantwoordelijke bankiers die eerst hun eigen aandelen in veiligheid brachten om ze daarna te investeren in een bank die, naar een door henzelf opgezet scenario, hun eigen bedrijf zou overnemen, werd door een handvol zelfverklaarde Vlaamse intellectuelen moord en brand geschreeuwd omdat de uitgever van het pamflet De Morgen een tiental journalisten de laan uitstuurt.


BUITEN PROPORTIE

Die ‘moord en brand’ moeten we natuurlijk niet overdrijven. Net zoals we de impact van salonrevolutionairen die in Brussel een liedje gaan zingen, ook niet moeten overschatten. Op een zonnige zondag lopen er in Brussel altijd enkele duizenden mensen rond en een podium trekt altijd volk. Als huichelaars zoals Bart Peeters, Stijn Meuris, Axelle Red, Arno en andere door het systeem omhoog gestuwde marionetten op de Heizel niet de Belgicistische en multicriminele vlag zouden gehesen hebben, maar Tinneke Van Heule en Het Loze Vissertje hadden gekweeld, dan zou er evenveel volk geweest zijn. Geen Japanner die het verschil opmerkt.

Hetzelfde geldt voor De Morgen. 120 lezers zijn vorige zondag aan de Arduinkaai het glas komen heffen op ‘de democratie’.Honderdtwintig! Dat zijn ze bijna allemaal. Een succes, bijgevolg.

Al wekenlang worden de ontslagen bij De Morgen in de media aangeklaagd. Niet gehinderd door deskundige informatie of enige achtergrondkennis van de sector, riep de Vlaamse Minister voor Media zelfs een Staten-Generaal bij elkaar. Omdat er 13 mensen ontslagen worden!

In een metaalbedrijf in Duffel liggen er meer dan 700 C4’s klaar en dat was één (1) dag een mededeling in de krant waard. Voor de rest gaat het leven in deze bescheiden Netegemeente er zijn dagelijkse gang. Nochtans, 700 gezinnen die zonder beroepsinkomen vallen, dat is een klein dorp. De meesten daarvan zijn trouwens on- of laaggeschoolde arbeiders.

Maar wanneer 13 overtollige journalisten van De Morgen ontslagen worden, dan noemt men dat een bedreiging voor de democratie! 


BEDREIGING VOOR DE DEMOCRATIE

Liesbeth Van Impe, tot zeer recent nog woordvoerster van de ontevreden redactie en hevig voorvechtster van het gedachtegoed dat die redactie officieel afficheert, kwam vorig weekend tot de vaststelling, dat zij zich de hele tijd vergist had. Een pijnlijke ontnuchtering.

Niet het ontslag van 13 journalisten is een aanslag op de democratie. De Morgen zélf is dat.

Zowel de krant als haar pseudo-intellectuele bedienaars hebben dat de voorbije weken bewezen.

Eigenlijk bewijst De Morgen dat al sinds haar ontstaan.

Ik volg het blad vanaf de eerste dag, toen het nog de opvolger was van de zichzelf jarenlang overleefde Volksgazet. Toen men nog op zoek ging naar een hoofdredacteur die voor de schijn niet te opvallend uit het rode nest mocht komen. Waarna Sus Verleyen solliciteerde bij Karel Van Miert en er meteen bij vertelde dat hij op het loon dat hij bij Knack verdiende, zelfs wilde inleveren. Er volgde een korte reactie van de Turnhoutse boerenzoon die zich van de Kempische keuterdoening tot bij de Europese melkkoe had opgewerkt: wij zoeken geen goedkoop hoofdredacteur, maar een linkse!…

Ik volg het blad al van het moment waarop Paul Goossens na de openingsreceptie een privé-feestje bouwde met Martine Tanghe.

Ik volg het blad al sinds Rudy Collier er nog publireportages schreef voor de advertentiedienst, over dure auto’s die daarna door de ‘echte’ redactie werden afgebroken omdat ze een uiting waren van het verwerpelijke kapitalisme. Waarna de adverteerder besloot zijn budget terug te trekken en de redactie, arm maar principieel voldaan, triomfeerde. 

In al die jaren heb ik De Morgen nooit kunnen appreciëren. Niet omdat het een linkse krant is. Ik zou een rechtse krant van dat niveau evenmin kunnen pruimen. De strekking van een krant, op voorwaarde dat ze duidelijk en consequent is, stoort me niet. Een krant màg links of rechts zijn, maar moet in de eerste plaats een goede krant zijn. De Morgen is dat nooit geweest. De Morgen was een pamflet dat een andere boodschap verkondigde dan die ze beleed. De Morgen was hypocriet, fake, intellectuele oplichting en moreel boerenbedrog. Voor de rest was het een speeltuin van overjaarse soixante-huitards.

Ook professioneel is er in de hele geschiedenis van de Belgische pers nooit een medium geweest dat zoveel deontologische fouten opstapelde als De Morgen, te beginnen bij Notaris X, de X-files, het vermoeden van zwart geld van de Minister van Financiën, het bewust verzwijgen van nieuws, het verdraaien van feiten, het oppeppen van bevriende maar geen nieuwswaardige creaturen, het vervalsen van citaten, de één-tweetjes tussen Yves De Smet en Karel De Gucht, het inhuren van professoren om een wetenschappelijk vernislaagje te geven aan de eigen doctrine, het kritiekloos bejubelen van officiële statistieken die politiek correct waren maar in tegenspraak met de werkelijkheid, karaktermoorden op wie niet in het rijtje liep, het misbruiken van journalistieke toegangswegen om het Spionnencentrum van informatie te voorzien, het uitlenen van een persoonlijke perskaart en –accreditatie aan ramptoeristen tijdens het proces Dutroux, enz…

Over een bedreiging van de democratie gesproken!


MET DE BILLEN BLOOT

Wat mij gedurende al die jaren opviel, is dat iedereen de mond vol had over De Morgen, maar het blad wellicht niet die ene euro waard vond om het ook te kopen. Geen enkel ander blad heeft ooit zo’n ongebreidelde, gratis ‘exposure’ gekregen op de openbare omroep, in het onderwijs, in de andere media dan De Morgen. Maar er waren dure en soms krankzinnige marketingstunts nodig om er nauwelijks 50.000 per dag van verkocht te krijgen. 

Wie De Morgen kocht, deed het voor het gratis boek of de cd, of om zichzelf ook een beetje interlocktueel te voelen met een krant onder de arm waarvan de titel goed zichtbaar naarbuiten was geplooid. De meeste trouwe lezers kochten echter nog een andere krant voor… de informatie!

De redactie werd gevormd door een zootje links-geïndoctrineerde, hautaine zakkenvullers die zich verschuilden achter de naam ‘wereldverbeteraar’. Ze beweerden de wereld een geweten te willen schoppen, maar sloten in werkelijkheid de ene koehandel na de andere om hun eigen belangetjes zoveel mogelijk te dienen. 

Enkele weken geleden, vielen de maskers af. Wat al jaren in het achterhoofd van de uitgever speelde, kon eindelijk worden doorgedrukt. Eerder was het klimaat er nog niet rijp voor. De Morgen zou zich integreren in het dynamische geheel van de uitgeversgroep en een profit center worden zonder veel ideologisch gelul, ofwel de pagina’s mogen sluiten. De enige reden waarom dat laatste vooralsnog niet gebeurt, is om de concurrentie nog even op afstand te houden. Het voornaamste hulpmiddel om De Morgen zonder al te veel kosten te laten voortbestaan, is een synergie met de diensten die de uitgeversgroep al in huis heeft.

Dan is het nogal logisch dat werknemers die ofwel overbodig zijn, of niet in de organisatie passen daarvan het slachtoffer worden. Je zou denken dat journalisten van De Morgen, die de hand nooit omdraaiden voor een cordon médiathique of zelfs het bloederig vertrappelen en broodroven van wie ze niet bij hun kliekje vonden horen, dat toch zouden begrijpen? 

Neen, dus. Ze voelen nu ineens het branderige snijden in eigen huid, dat ze zo vaak anderen aandeden, en reageren dus vanuit de meest venijnige gevoelens. Alle registers worden open getrokken. Bij gebrek aan economische tegenargumenten wordt het begrip ‘democratie’ bijgevolg nog iets verder uitgehold. 


GEDEGOUTEERD

De reacties zijn menselijk, maar vooral kinderachtig. Een groepje dat zich columnist noemt, legt uit protest de pen neer. Zou er iemand hun schrijfsels gemist hebben? Alleen het redactiebudget vaart daar wel bij. Voor de eerste keer in de geschiedenis van De Morgen (eindelijk nog eens een primeur!) verschijnt het blad één dag niet. Staking, zogezegd. Maar tegelijk wordt luidruchtig aangekondigd dat de lezers op de website van de krant het nieuws wel kunnen lezen. De uitgever wrijft zich in de handen: de klanten zijn tevreden en het personeel moet één dag niet betaald worden.

De redactie vecht niet voor haar lijfsbehoud, maar speelt precies in de kaart van de testamentuitvoerders die zich sinds kort ‘hoofdredacteur’ noemen. Uiteindelijk is het toch de bedoeling dat zoveel mogelijk mensen niet meer willen schrijven, zo lang mogelijk in staking gaan en vooral vrijwillig ontslag indienen.

Dat laatste heeft Liesbeth Van Impe dus gedaan. Ik zeg dit zonder leedvermaak en zonder sarcasme. Ik ben ervan overtuigd dat haar beslissing ingegeven werd door een vorm van idealisme, door het uiteenspatten van de luchtbel die haar geloof in de oprechtheid van de krant maar bleek te zijn. 

Gedegouteerd door de hypocrisie van haar collega’s die allemaal eieren voor hun geld kozen, die het ontslag van hun collega’s betreuren maar à la guerre comme à la guerre en verder ieder voor zich. 

Diep teleurgesteld in haar voormalig hoofdredacteur die in zijn dagelijkse commentaren iedereen de les spelt, maar zich over de heibel in eigen huis opvallend stil hield. Natuurlijk, hij is immers geen werknemer, maar een leverancier. Hij kan niet ontslagen worden omdat hij niet eens in loondienst is! Hij heeft een contract waarbij hij op zelfstandige basis zijn diensten factureert, zoals nog andere hoofdredacteurs die niet op de loonlijst van hun krant staan, maar met ijzersterke clausules het verbreken van de samenwerking bijzonder moeilijk en vooral duur maakt. Toen dat contract werd opgesteld, wist hij al verdomd goed dat syndicale bescherming een lachertje is en je beter af bent met een sluitende, zakelijke overeenkomst.


CORDON SANITAIRE

Op haar Facebookpagina schrijft deze politiek redactrice dat ze nog niet weet wat ze voortaan zal doen, ze heeft nog geen ander werk. Als dat waar is, dan was haar vrijwillig ontslag een impulsieve reactie. In dat geval bewijst het juist wat ze wil aanklagen: een gebrek aan solidariteit met de collega’s, het faillissement van de linkse gedachte. Wie de handdoek in de ring gooit, houdt op met anderen een geweten te schoppen.

In zekere zin getuigt het van consequentie en lijkt het moedig. Dat is het niet. Je moet niet dapper zijn om de ziel uit je lijf te braken wanneer je doodziek bent. Dat is een reflex die je niet zelf bepaalt en die je evenmin kunt tegenhouden.

Als Liesbeth Van Impe De Morgen verlaat uit frustatie en teleurstelling, dan heeft ze louter menselijk gereageerd en zal wellicht met opgeheven hoofd verder kunnen leven.

Maar zij moet beseffen dat De Morgen te weinig betekent om zo diep te kunnen teleurstellen. Er wacht haar nu nóg een reeks ontgoochelingen, eens ze met de voetjes op de grond landt en plots ontdekt hoe de werkelijke wereld eruit ziet.

Ongetwijfeld zal ze opnieuw aan de slag willen als journaliste. Dit vak is een ongeneeslijke ziekte: eens journalist, altijd journalist. Maar zal er voor haar nog plaats zijn in de herberg? Na de openbare vernedering die ze Christian Van Thillo aandeed, kan ze nergens in de Persgroep nog terecht. Sinds kort behoren zelfs de kwaliteitsbladen in Nederland tot de Persgroep. Ze heeft als het ware een cordon sanitaire over zichzelf afgeroepen.

Buiten de Persgroep is de vijver klein. Komt daar nog bij dat, wie van De Morgen komt, geen adelbrieven kan voorleggen op het gebied van deontologie en professionele kwaliteit. 

Bovendien is de hele sector in moeilijkheden. De krant die het dichtst bij haar gedachtegoed aanleunt, is De Standaard, maar daar zitten ook al linkse rakkers te veel. Het reorganisatieplan ligt er op tafel. Dus, geen kans op nieuwe aanwervingen. 

In de weekbladensector is Knack sterk in dezelfde richting opgeschoven, maar die redactie is eveneens overbevolkt. 

Blijft nog over, Gazet van Antwerpen. Daar zou men haar graag zien komen omdat ze helemaal beantwoordt aan het profiel dat die krant zich de laatste jaren wil aanmeten. Alleen, het gaat niet goed met de Gazet. De reële oplage is al fel onder de 100.000 gezakt en de lezers blijven afhaken. Het is natuurlijk niet uitgesloten dat Steve Stevaert zich nog een innige ontmoeting met Liesbeth herinnert en zijn logevrienden op de Gazet beveelt om haar in dienst te nemen. Maar als het op die manier moet gaan, dan hoop ik dat ze de eer aan zichzelf houdt en er feestelijk voor bedankt.

Het is evenmin uitgesloten dat na het openbarsten van de ideologische zweer bij De Morgen, deze journaliste ook gedegouteerd is van haar vak en het in een andere sector zoekt. Die sector zal dan wellicht het politieke bedrijf zijn. Daar heeft ze de beste contacten en verleende er jarenlang lippendienst aan. 

Ik vrees dat dit haar derde ontgoocheling zal zijn. In het politieke leven word je gebruikt, je hebt er nooit vrienden. Nu zij zichzelf buiten spel heeft gezet als journalist, zal ze tevergeefs aankloppen bij de kabinetten, studiediensten of andere vangnetten van partijen en aanverwante organisaties.

Liesbeth Van Impe zal snel vaststellen dat het echte leven anders in elkaar zit dan de schijnwereld die door De Morgen altijd werd en nog even wordt voorgehouden.

Maar ze moet niet wanhopen. Ik schreef het drie jaar geleden al: doe rustig voort, ooit leer je het nog.