Word redacteur
|
In de voetsporen van Omar Chajjaam - over de hertalingen van Paul Claes.maandag 22 maart 2010, door Peter Wullen De legendarische en mythische Perzische meetkundige en dichter Omar Chajjaam componeerde vierregelige puntgedichten, die bekend werden als de rubaiyat van Omar Chajjaam. Het kwatrijn was een dichtvorm die de Grieken en de Romeinen reeds veelvuldig beoefenden en in Perzië gangbaar was sinds de tiende eeuw. De term rubaiyat is nauw verwant met het Arabische woord arba’a of het cijfer vier. Chajjaam perfectioneerde het genre. De vrije vertalingen van de Engelse dilettant Edward FitzGerald maakten Chajjaam wereldberoemd. Paul Claes maakte een hertaling van de hertaling van FitzGerald. Er is echter meer aan de hand.
Dichter, romancier en essayist Paul Claes is zowat de meest gerespecteerde en veelzijdigste vertaler van Vlaanderen. Hij vertaalde zowat alle klassiekers: van de antieke Griek Herakleitos tot Ezra Pound. Het fraai uitgegeven ‘Liederen van Lesbos’ uit 2006 met vertalingen van de poëzie van de Griekse dichteres Sappho is een standaardwerk voor elke boekenkast. De vertaling uit het Duits van ‘Het lied van liefde en dood van Kornet Christoph Rilke’ van Rainer Maria Rilke uit 2007 maakte deze klassieker weer bekend bij een breed Nederlands lezerspubliek. Dat is de verdienste van Claes. Met zijn meesterlijke vertalerspen maakt hij ontoegankelijke literatuur toegankelijk voor een breed publiek. Het werk van Omar Chajjaam heeft zeker zijn charme. Het is een mengsel van scepticisme, fatalisme en hedonisme dat eeuwenlang verdoken bleef voor Europese lezers. Vrome moslims hielden niet van zijn poëzie, die ze te choquerend vonden en die ze gedurende lange tijd probeerden te verdoezelen. Chajjaam verdrinkt zijn scepsis en zijn weltschmertz in epicuristische kwatrijnen over dronkenschap en (knapen-)liefde. Dat deze poëzie de eeuwen overleefde, hebben we te danken aan de 19de eeuwse Engelse landjonker Edward FitzGerald. Hij leerde zichzelf Perzisch, vertaalde de kwatrijnen in plechtig Engels en bleef zo onder de indruk van zijn Perzische leermeester dat hij zich zijn levensstijl aanmat, inclusief de knapenliefde. De grote verdienste van FitzGerald is dat hij door zijn vertaling de poëzie van Omar Chajjaam meer dan wereldbekend maakte. Sindsdien verschenen vertalingen en piratenversies van zijn kwatrijnen in alle mogelijke talen. Minder interessant is dat de geest van Chajjaam gaandeweg verloren ging. De kwatrijnen werden door FitzGerald naar zijn hand gezet. Kwatrijnen werden herschikt. Hij vond zelf kwatrijnen uit. Hij herschikte de volgorde van de kwatrijnen thematisch en chronologisch. Dit alles maakt het moeilijk om doorheen het vertaalwerk van FitzGerald de echte Chajjaam te zien. Paul Claes doet het hertaalwerk van FitzGerald nu in het Nederlands nog eens dunnetjes over. Of er na FitzGerald en Claes nog veel overblijft van de soennitische denkwereld van Chajjaam, is de hamvraag. We deden in elk geval de oefening nog eens over: Dit is een letterlijke vertaling van Kwatrijn 17: The palace where Jamshid held his cup The doe and the fox now rest and sup Bahram who hunted game non-stop Was hunted by death when his time was up. Hier is wat Edward FitzGerald ervan maakte: They say the Lion and the Lizard keep The Courts where Jamshyd gloried and drank deep: And Bahram, that great Hunter--the Wild Ass Stamps o'er his Head, and he lies fast asleep. In de Nederlandse vertaling van Paul Claes wordt dat als volgt: De leeuw is met de hagedis te gast Waar Djamsjied heeft gejubeld en gebrast; Bahraam, die grote Jager – de Onager Vertrappelt nu zijn Hoofd, maar hij slaapt vast. Omar Chajjaam, ‘Kwatrijnen’, vertaald door Paul Claes naar de Engelse versie van Edward FitzGerald (1859), Meulenhoff/Manteau, 2010, ISBN: 9789085422259.  Een reactie toevoegen |
?
De laatste artikelen van Peter Wullen : Muziek en ecologie – Deel 1: interview met Chris Watson Andere artikels: DichterScott Walker is back! (Peter Wullen) Thierry & Ginette nodigen uit... (thierry deleu) |
Home
- 
translate :
