Overdag is hij Bart en ’s avonds Brahim

Vandaag lees ik in De Standaard een grievend en ontmoedigend verhaal van Brahim die al vijf jaar met twee identiteiten leeft omdat hij anders geen werk vond. Overdag is hij Bart en ‘s avonds Brahim. Het is niet echt een opsteker voor mij. In februari verhuis ik terug naar België. Hiervoor heb ik ontslag moeten nemen in Bahrein en sta ik voor de uitdaging om terug een baan te vinden in België. Tot nu toe heb ik mij daar zeer weinig zorgen over gemaakt. Ik heb godzijdank nooit een dag zonder werk gezeten maar dit verhaal doet mij toch even nadenken.

Bedrijven nodigen nog altijd sneller een autochtone sollicitant uit voor een gesprek dan iemand van allochtone afkomst (lees met een vreemde naam), volgens een steekproef van Animo, de jongerenpartij van SP.A. Is deze stelling juist? Ik weet het niet. Hoe weet je wat de reden is dat een bedrijf je niet uitnodigt? Het zal in ieder geval een interessante praktijkervaring worden.

Vijftig bedrijven kregen twee identieke sollicitatiebrieven. Het enige verschil was de naam: onder de ene brief stond een allochtone naam, onder de andere een autochtone. De autochtone sollicitanten werden in 60 procent van de gevallen uitgenodigd, de allochtone in 25 procent van de gevallen.

Brahim bevestigt in De Standaard dat een moslimnaam niet meteen een troef is op de arbeidsmarkt. De Marokkaanse Belg leeft al vijf jaar met twee identiteiten. Om aan de vooroordelen te ontsnappen, paste hij zijn naam aan. Op het werk is hij Bart, thuis en bij familie, gewoon Brahim.

Brahim werkt in de IT-sector als freelancer en begeleidt grote projecten voor multinationals. Als freelancer moet hij veel solliciteren en toen het in 2002 minder goed ging in de sector, heeft hij zijn naam op zijn curriculum vitae in Bart veranderd. Werk vinden ging sindsdien veel makkelijker. Een multinational die hem een half jaar eerder nog geweigerd had, nam hem onmiddellijk aan.

Een andere getuigenis in dezelfde krant is die van Ali Eulaers, een volbloed Vlaming die al bijna veertig jaar met dezelfde moslimnaam rondloopt. Hij kreeg de naam simpelweg omdat zijn moeder die mooi vond. ’Het hele multiculturele vraagstuk moest toen in Vlaanderen nog uitgevonden worden. Mijn moeder heeft me ondertussen al een paar keer bijna ’vergiffenis’ gevraagd. Door mijn naam Ali zit ik virtueel soms in dat andere kamp in onze samenleving, en dat heeft me zeer bewust gemaakt van hoe diep de kloof is. Het sterkst heb ik het gevoeld toen ik ging solliciteren. Ik ben van opleiding handelsingenieur. Na mijn studies heb ik meer dan een jaar intensief gesolliciteerd.’, aldus Ali.

Heeft dit te maken met racisme of eerder met hardnekkige vooroordelen? Een exotische naam dragen in Vlaanderen is in ieder geval geen lachertje. Het begint al in de kleuterklas. Elk kind met een exotische naam of kleurtje zal helaas vroeg of laat met racisme of vooroordelen worden geconfronteerd. ‘k Heb genoeg herinneringen die door de intense emotionele lading voorgoed in het geheugen zijn gegrift.

Naast een uit India geadopteerd Vlaams kind was ik de enige leerling met een exotische naam in het vijfde jaar van het lager onderwijs. Ik zie het nog voor mij gebeuren. De leerkracht die mij na het verbeteren van een grote toets Nederlands, mij naar voren vraagt. ‘Kijk goed naar hem’, sprak hij de leerlingen aan terwijl hij zijn handen op mijn schouders plaatste. ‘Hij komt verdorie uit ‘Chakamaka’ en haalt veel betere cijfers op het vak Nederlands dan de meesten onder u. ‘Jullie zouden als echte Vlamingen jullie moeten schamen.’ Het voordeel van deze ervaringen, is dat ze je helpen om scherp te blijven.

Is het dan verbeterd vele jaren later? Misschien zijn de mensen wat bewuster geworden voor racisme en vooroordelen. Het is misschien ietwat subtieler geworden maar het is zeker niet verdwenen. Twee jaar geleden was mijn vijfjarige zoontje een rollenspel aan het spelen met zijn jongere broertje. ‘Nee, nee ik speel niet met Makaken!’, hoorde ik hem tegen zijn broertje vertellen. ‘Van Charlotte’ (een medekleuter in hun klasje), antwoordde hij op mijn vraag waar hij het vandaan haalde. Het was een schok om vast te stellen dat onze kinderen na drie generaties, ondanks dat hun moedertaal het zuiverste soort Nederlands is, nog steeds met dergelijk onversneden, primitief racisme moeten geconfronteerd worden. Het enige wat de ouders kunnen doen is de kinderen helpen om zelfbewust en zelfzeker racisme op een rationele manier te leren confronteren. Ouders moeten niet alleen hun kinderen tegen racisme bewapenen maar hen ook leren omgaan met diversiteit. Een ouder die zijn kind meegeeft om niet met een “vreemd kind” te spelen is niet alleen een grote idioot maar ook een verkrampte bange wezel die dringend een cursus maatschappelijke leer moet volgen.

Een andere naam kiezen om geaccepteerd te worden is geen oplossing. Het tast de waardigheid van een mens aan en draagt niet positief bij tot de ontwikkeling van een gezonde persoonlijkheid. Je kan de richting van de wind niet veranderen, wel de stand van je zeilen.

Tot zover mijn laatste schrijfsels uit Bahrein.