Home
translate :
Ontslag is alom aanwezig
George Bush moet stoppen met zijn werk als president van de Verenigde Staten, hoewel hij het van te voren wist, is het toch een beetje ontslag. Echt ontslagen zijn Willem van Hanegem en Hans Westerhof als coaches van respectievelijk FC Utrecht en Vitesse. Ook de CEO van NXP Frans van Houten heeft onverbiddelijk de wacht aangezegd gekregen. Nu de crisis zo huishoudt in de bv Nederland zal menigeen zich afvragen of hij het komend jaar ook bedreigd wordt door ontslag. En waarschijnlijk is er al een groot aantal mensen dat daadwerkelijk ontslag aangezegd heeft gekregen. Hoe moet je dat als werkgever vormgeven en welk gedrag laat de werknemer bij voorkeur zien als dit gebeurt?
Reactie is verschillend
Ontslag is altijd ingrijpend en niemand zal het leuk vinden. Zowel de veroorzaker niet als het slachtoffer. Zeker als je jaren je best gedaan hebt en je de boodschap krijgt dat jouw diensten niet langer nodig zijn kan dat hard aankomen. Toch merk je dat in het ene geval de pleuris uitbreekt en in het andere het betrekkelijk geruisloos verloopt. Op dit moment zijn er mensen bang dat er in de wereld veel sociale onrust kan ontstaan als gevolg van grote ontslagrondes. Sommigen zien parallellen met de jaren 30 en zijn zelfs bang voor oorlog.
Autoritair, visieloos of gezaghebbend
Ontslag vraagt een sterke aanpassing aan je sociale omgeving en het is heel belangrijk hoe je reageert op dit soort veranderingen. In de psychologie valt dit onder de noemer socialisatie. Al in 1991 heeft mevrouw Baumrind een studie gedaan naar de relatie tussen de wijze waarop ouders hun kinderen leren omgaan met verandering en de reactie van de kinderen daarop. Autoritaire ouders die bestraffend, strikt en onaardig zijn creëren kinderen die meer in zichzelf gekeerd zijn en wantrouwend. Ouders die juist heel meegaand zijn en geen regels stellen creëren kinderen die zich onvolwassen, afhankelijk gedragen en zich ongelukkig voelen. Deze kinderen vragen bij grote veranderingen veel hulp en krijgen regelmatig woedeaanvallen. Tot slot heb je ook ouders die als gezaghebbend worden omschreven, zij overleggen, stimuleren de eigen verantwoordelijkheid en gedragen zich redelijk, rationeel en consistent. Zij hebben kinderen die zich in veranderende omstandigheden coöperatief en sociaal verantwoordelijk gedragen.
Leidinggevenden zijn net ouders
De link met bedrijven is duidelijk: veel onrust, stakingen, stil verzet zal het gevolg zijn van een pure autoritaire topdown maatregel die niet in overleg plaatsvindt en waarvan de ratio onduidelijk is en waarvan de relatie met het eerdere beleid ontbreekt. Ontstaat er veel woede, onbegrip, openlijk verzet en onredelijkheid dan is de kans groot dat er te weinig beleid, visie was, iedereen heel vrij gelaten werd en veel vanuit alleen gevoel leiding is gegeven .
Bedrijven waar ontslag volgt op een duidelijke uitleg, waar de medewerkers snappen dat het onvermijdelijk is, waar ondernemingsraden goed betrokken zijn bij deze maatregelen, waar blijkt dat de maatregel ook in lijn is met eerder geformuleerd beleid, daar zal de onrust veel minder zijn. In elk geval is het gedrag van de werkgever daar op zich geen aanleiding voor de werknemer om zich negatief te gedragen. Feit blijft dat als de werkgever zich als een goede ouder heeft gedragen, maar de echte ouder niet, dat de werknemer wel last heeft van de eerder beschreven negatieve emoties. Toch ben ik er van overtuigd dat wanneer de werkgever bovengenoemd gezaghebbend ouderlijk gedrag vertoont de onrust veel minder zal zijn dan wanneer de werkgever zich autoritair of visieloos heeft gedragen.
