Smet op Onderwijs

1 september, het nieuwe schooljaar. Tegelijk twee nieuwsfeiten in de marge daarvan. Eén: ‘gemiddeld’ is meer dan één vijfde van de kleuters in Vlaanderen Nederlandsonkundig, dus in vele steden meer dan de helft. Twee: 18-jarigen zijn onvoldoende in staat om functioneel te lezen, beschikken over een te kleine woordenschat en hebben te weinig kennis van spelling en grammatica.
Zijn dit actuele nieuwsfeiten of is het opgewarmde kost? Wie met beide voeten in deze maatschappij leeft, is er niet door verrast.

 

De nieuwe Vlaamse Minister voor Onderwijs Pascal Smet wil ook zijn start van het schooljaar niet missen en neemt meteen een doortastende maatregel. Hij wil namelijk vijfjarigen verplichten naar het derde kleuterklasje te gaan, om voorbereid te zijn op het eerste leerjaar.

Afgezien van het dwingende karakter, zouden ouders er inderdaad goed aan doen hun kind spontaan naar een kleuterschool te sturen. Maar in dit geval zit er een ranzig kantje aan: vijfjarigen moeten niet zozeer het 3de kleuterklasje volgen, ze moeten vooral een jaar in een ‘Nederlandstalig’ kleuterklasje gezeten hebben voor ze naar de grote school mogen. Het is dus een maatregel om kinderen die van thuis uit Nederlandsonkundig zijn, beter klaar te stomen zodat ze daarna beter kunnen volgen.

Zo’n maatregel is dus je reinste discriminatie, naargelang hoe je ‘t interpreteert ruikt het zelfs naar racisme, en is uitsluitend bedoeld om een heel specifieke bevolkingsgroep te bereiken. Bovendien legt hij een onverantwoorde druk op kleuterleidsters die niet opgeleid zijn als tolk of straathoekwerker.

Meteen geeft de Minister toe dat al de miljoenen euro aan Vlaams belastinggeld die de voorbije jaren in de bodemloze putten van inburgering, Nederlandse lessen voor allochtonen, integratieprojecten en andere goedbedoelde verspilling werden geïnvesteerd, gewoon geen enkel resultaat hebben opgeleverd en dus compleet zinloos zijn besteed.

Indien een gezin uit een vreemd land zich hier vestigt met goede bedoelingen, dan spant het zich automatisch op eigen initiatief in om wettelijk in orde te zijn, onze regels te respecteren, onze taal te leren en een maatschappelijke bijdrage te leveren. Velen deden dit al op eigen houtje en slaagden daar bewonderenswaardig in. Zélfs mensen uit de Maghreblanden!

Als gemiddeld één vijfde van de 5-jarigen in Vlaanderen vandaag geen Nederlands kent, dan is dat een bewuste, haast kwaadwillige keuze van de ouders. Verkijken we ons vooral niet op die 21 procent. In heel wat dorpsschooltjes bereiken we dat percentage nog lang niet. Dus loopt het in centrumsteden op tot soms ver boven de 50%!

De Minister wil echter een drastische aanpak. Van alle 5-jarigen in Vlaanderen zijn er… 800 niet ingeschreven in het laatste kleuterklasje. Daarom stuurt hij… 67.000 brieven naar de ouders om hen aan te sporen. Meer dan aansporen, kan hij immers niet doen.

67.000 brieven om 800 kinderen te bereiken… Het is zoals een luxevilla affikken omdat er een spinnetje in de badkamer zit. Trouwens in welke taal zal de Minister die brief schrijven, als de ouders geen Nederlands verstaan? Is hij als Vlaams Minister niet gebonden aan de taalwetgeving? In feite komt het er dus op neer dat hij een telefoonnummer op een briefje schrijft voor iemand die blind en doof is…

Maar vooral: wat kost die hele actie? Rechtstreeks en onrechtstreeks schat ik het op zo’n kleine 2 miljoen euro.

Kan dat geld niet beter rechtstreeks geïnvesteerd worden in goed onderwijs?


Taalkennis ontoereikend

Het feit dat 21% van de Vlaamse kleuters geen Nederlands spreekt, is nog het ergste niet. Veel erger is dat één derde van 18-jarige eerstejaars hogeschoolstudenten nauwelijks die taal beheerst.

De kwaliteit van ons onderwijs, decennia lang aan de top in Europa, is nog niet zo verloederd als in Nederland, maar glijdt er met de snelheid van een bobslee naar af.

De Lessius Hogeschool deed een onderzoek bij 176 eerstejaarsstudenten naar hun leescapaciteit. Het resultaat was ontluisterend: één derde van hen kon niet functioneel lezen (begrijpen, interpreteren, hoofd- van bijzaken scheiden, samenvatten,…), hun woordenschat is zeer beperkt, hun spelling beneden alle peil en hun toegepaste kennis van grammatica ontoereikend.

Nu zijn 176 studenten geen staalkaart van de hele Vlaamse studentenpopulatie, maar iedereen die al eens iets meer leest dan een slogan op een bierkaartje, wéét dat dit best kan kloppen. Ingenieurs, leerkrachten (!), politici, advocaten en magistraten, managers en journalisten worden niet als analfabeet beschouwd. Toch worden heel wat rapporten, notulen en artikels steeds meer geschreven in een armoedig turbotaaltje, vol dt- en spellingsfouten en met krakkemikkig gebouwde zinnen. 

Ondanks de overvloed aan dagelijkse informatie, hebben velen het steeds moeilijker om te lezen wat er juist staat en om te begrijpen waar het eigenlijk om gaat.

De oorzaken van dit verschijnsel zijn al jaren bekend. In onze middelbare scholen wordt meer belang gehecht aan de inhoud dan aan de vorm. Literatuurstudie bestaat nog nauwelijks. Spraakkunst wordt nog oppervlakkig onderwezen, in de lagere school al helemaal niet meer. De inspanning van nadenken en interpreteren is niet meer vereist. Kennistests gebeuren via gokjes op voorgekauwde meerkeuzevragen. 

De studie wees trouwens uit dat de studenten alleen vertrouwd waren met eenvoudige meerkeuzevragen, maar niet met het leggen van verbanden of het beredeneren van een persoonlijk geformuleerd antwoord.

We kunnen de lat nóg lager leggen. Dan worden straks zelfs Nederlandsonkundigen nog Germanist. 

Er zit een duidelijke smet op ons onderwijs. Smet wacht een zware taak.