Stel dat tijdreizen mogelijk was…

Films over tijdreizen zijn altijd al bijzonder populair geweest, denk maar aan Back to the Future. Maar stel dat tijdreizen zoals in die films mogelijk zou zijn, iets wat ik in een eerder vijfdelig artikel als allesbehalve eenvoudig voorstelde, dan zijn er enkele problemen waar je in eerste instantie misschien niet meteen aan denkt:

Stel dat je je tijdmachine inspringt en je verlaat 2010 om in het verleden een avontuur te beleven. Laat ons ervan uitgaan dat het zes maanden duurt om jouw opdracht tot een einde te brengen en dat je daarna opnieuw terugkomt naar het moment waarop je naar het verleden trok.

Je bent dan wel zes maanden ouder. Je kan er niet om heen. De tijdmachine kan jouw leeftijd niet terugdraaien. Kon het dat wel, dan zouden ook jouw herinneringen aan het pas beleefde avontuur weggewist zijn. Op die manier kan je op een week tijd diverse jaren ouder worden.

Kortom, je mag dan wel naar verleden (en mogelijk toekomst) reizen, maar wanneer je je leven in het heden wil behouden, dan zal het tijdreizen je leven een pak korter maken, naargelang hoe vaak je op tijdreis gaat. Wanneer je na zeven jaar als 89-jarige op je sterfbed ligt, kan je je afvragen of het wel de moeite waard is geweest, want uiteindelijk heb je je van je eigen toekomst beroofd.

Eenmaal je in de tijd kan reizen, heb je de fantastische gelegenheid om na te gaan hoe het er aan toe ging in het door China bezette Mongolië, om maar iets te noemen.

Nadat je Napoleon in Austerlitz hebt ontmoet, beslis je om de verovering van het westen in de huidige Verenigde Staten mee te maken. Maar het warme weer maakt je dorstig en in een lokale saloon bestel je een biertje met een bord kippevleugels om je honger te stillen. Je maag weet er al heel gauw geen weg mee. Waarom? Om dezelfde reden waarom je geen water mag drinken op vakantie in India. Er zit vanalles in waar de lokale bevolking gewoon aan is, maar jij niet.

Omdat de mens de voorbije duizend jaar steeds meer voedsel en water heeft gezuiverd, is onze moderne zwakke maag niet langer in staat om alle microbes, urine en uitwerpselen te verdragen die in het voedsel en eten uit het verleden zit.

Lekker dineren in het verleden zit er dus niet bij. Een ramp voor bourgondiërs als wij, Vlamingen.

Stel je voor dat we naar de tijd van de Eburonen zouden reizen. Wat zouden we niet allemaal van de bewoners van Vlaanderen van toen kunnen leren? Geen probleem toch? Die spreken toch allemaal Vlaams (of Engels, als in de films), zij het misschien met een licht accent?

Laten we nu geen tweeduizend jaar maar slechts vijfhonderd jaar naar het verleden zouden gaan. We stappen uit en we vinden een recente publicatie, het boek Mariken van Nieumeghen:

Ey lacen, twi mach u dien naem meshagen?
Tes doch den edelsten en soetsen naeme
Van alle der werelt ende elcken bequame.
Mariken oft Maria, hoe moechdi dien naem veten?
Om al dat leeft en wille ic anders niet heten;
Mi dunct, men mach dien naem niet versoeten.

Pardon? Bij Suske en Wiske spraken die middeleeuwers altijd mooi Vlaams! Hoe kan dit?

Wel, beste lezer, de fictie misleidt ons. Stel u voor dat acteurs in historische films zouden moeten spreken zoals er indertijd écht werd gesproken? Naast het feit dat we de uitspraak van toen niet eens kennen, zou het voor ons een te grote inspanning vormen om proberen te volgen.

Waar je ook naar toe gaat, je moet de taal van de tijd en mogelijk zelfs een plaatselijk dialect kunnen spreken om niet als een spion, indringer of zelfs een door de duivel bezeten persoon te worden aanzien. Tenzij je dus een fantastische toepassing hebt binnengehaald voor jouw iPhone, kan je je best als een stomme gedragen. Je mond opendoen betekent immers je leven in de weegschaal leggen. Zelfs onschuldig de weg vragen aan een boer kan jou onpeilbaar vreemd doen lijken. En op de meeste plaatsen in de meeste tijdperiodes leidt onpeilbaar vreemd recht naar de brandstapel.

Niet dat de lokale bevolking ook maar geïnteresseerd zou zijn in wat je te zeggen hebt…

Stel dat je niet reist als een toerist maar je een enkele reis naar het verleden hebt gemaakt.

Als je al een job zou vinden, dan zou dat ten hoogste een armtierige job zijn, of -in het geval van een vrouw- kan je een hoer worden. Je hebt niet alleen geen geld maar wel honger, je hebt niets om je identiteit mee te bewijzen. Geen identiteitskaart, geen geboorteakte, geen vrienden, familie of referenties.

Dit probleem is niet zo triviaal als het lijkt. In elke beschaving wordt een vreemd sprekende, arme vreemde met geen enkel identiteitsbewijs beschouwd als een krankzinnige, een vagebond of vluchteling, of alledrie tegelijk. Kortom, je zal het leven leiden van een illegale immigrant.

Je wil naar het verleden gaan om daar diverse zaken te kopen die nu miljoenen waard zijn en zo ook een centje te verdienen aan jouw tijdreizen.

Maar het moment dat je vertrekt is jouw plan gedoemd te mislukken. Tenzij je het intelligente idee had om bij een muntenverzamelaar oude munten aan te kopen (voor veel geld), is al het geld in jouw zakken compleet waardeloos.

Je zou ook een klein beetje geld op bank kunnen zetten en dan duizend jaar later de intrest incasseren. Wel, ervan uitgaand uiteraard dat de financiële instelling zo ver in de toekomst nog bestaat (en gezien de huidige financiële toestand is dat verre van zeker). Als het land wel nog bestaat, of de munt! De euro bestaat immers nog maar tien jaar, de dollar 220 jaar en de Yen 140 jaar. Ga duizend jaar in de toekomst en wie weet wat mensen dan als geldmiddel gebruiken.

Maar deze vijf zaken zijn maar het topje van de ijsberg, want…

Laten we beginnen met het meest duidelijke: één van de zaken die nooit aan bod komen in tijdreisfilms is het feit dat de aarde om de zon en om de eigen as draait. De tijdmachine kan niet zomaar naar de toekomst reizen, het moet ook met perfecte precisie door de ruimte kunnen reizen. Je moet immers rekening houden met het feit dat de planeet door de ruimte raast aan een snelheid van een kleine 30.000 kilometer per uur, en je dient te weten waar precies de aarde zich zal bevinden op het moment naarwaar je wil reizen.

Maar stel dat je daar op een of andere manier een oplossing voor hebt gevonden en je machine kan een echte tijdruimtesprong maken. Dan kan je er niet om geen dat landschappen voortdurend wijzigen. Dit bijvoorbeeld…

…was 400 jaar geleden een bos. Vanuit een mooie open vallei kan je dus binnenin miljoenen tonnen beton terechtkomen dat ze decennia na jouw overlijden hebben gebouwd.

Maar zelfs dat is een optimistische visie. In tegenstelling tot reizen naar het verleden, waarbij degelijke geschiedenisboeken als reisgids kunnen dienen, betekent reizen naar de toekomst dat je rekening moet houden met mogelijke massa-vernietigingen, wereldoorlogen en kwaadwillige dictators.

Zelfs als er geen wereldomvattende ramp is gebeurd, wie kan je verzekeren dat de plek waar je landt veilig is? Hiroshima was gedurende 350 jaar een prettige stad tot iemand besliste er een gigantische bom op te laten vallen.

Zelfs als alles op het eerste gezicht OK lijkt, wie weet of jouw ras of haarkleur je niet doet behoren tot een vervolgde minderheid in die tijdsperiode? Wees er zeker van dat etnische zuivering van alle tijden is. En binnen 500 jaar zou Brussel wel eens het nieuwe Darfour kunnen zijn.

Kortom, zelfs indien reizen in de tijd mogelijk zou zijn, dan nog zou je met ontzettend veel zaken rekening moeten houden. Er valt voor elk van deze redenen wel een oplossing te vinden, maar dan nog is het louter speculatie en theorie… want reizen in de tijd is zo goed als onmogelijk, toch op de manier zoals de films en andere fictie het voorstellen.